Cosmos: A Spacetime Odyssey

Jeśli historię wszechświata porównać do roku kalendarzowego, każdy miesiąc odpowiada miliardowi lat, a człowiek pojawia się w dopiero w ostatnich sekundach grudnia. Statek Wyobraźni, który porusza się po czasie i przestrzeni jak po powierzchni wody, wyrusza w podróż z punktu zero - 1 stycznia wg kosmicznego kalendarza. Steruje nim Neil deGrasse Tyson, uczeń Carla Sagana. Na pokładzie znajduje się Okno Przeszłości, przez które astrofizyk odwiedza osobistości nauki, które w różnych wiekach zaznaczyły się w historii ludzkości. W tym odcinku udaje się do renesansowych Włoch na spotkanie z Giordanem Brunem.

Statek Wyobraźni wyrusza w kolejny rejs, tym razem odkrywając wzajemne powiązania między wszystkimi istotami żyjącymi na Ziemi. Neil przy okazji snuje domysły na temat możliwych kierunków ewolucji. Opowiada także o gatunkach, które dawno temu zniknęły z powierzchni Ziemi. Przed milionami lat miał miejsce wybuch wulkanu, który objął obszar większy od całej zachodniej Europy. Był to punkt zwrotny w kosmicznym kalendarzu, ponieważ wówczas wyginęły niemal wszystkie gatunki zamieszkujące Ziemię. Istoty ocalałe z zagłady dały początek innym, które w wyniku ewolucji pozwoliły na narodziny człowieka.

Statek Wyobraźni podróżuje do gwiazdy, która znajduje się w lodowatej strefie Obłoku Oorta. Następnie wkracza na orbitę jednej z komet, która przez miliony lat będzie podążała ku Słońcu. W tym odcinku szczególna uwaga została poświęcona osobom, które jako pierwsze zaczęły obserwować zjawiska towarzyszące kometom: Edmondowi Halleyowi i Isaacowi Newtonowi. Pasażerowie Statku Wyobraźni mają także okazję wyjrzeć przez Okno Przyszłości znajdujące się w górnej części kadłuba. Ukazuje ono mroczną wizję zdarzeń, do których może dojść za miliardy lat, kiedy Droga Mleczna zderzy się z Galaktyką Andromedy.

Odcinek opowiada o świetle - jego rodzajach i odcieniach, m.in. o przypadkowym odkryciu promieniowania podczerwonego przez Williama Herschela. Wśród omawianych sylwetek jest pewien XIX-wieczny nędzarz z Bawarii, który położył podwaliny pod rozwój astrofizyki. Ściśle tajne zapiski tego człowieka, przechowywane w pilnie strzeżonym starym opactwie, dziesiątki lat później wstrząsnęły innym geniuszem (bohaterem Odcinka 9.) i doprowadziły do odkrycia jednego z kluczy otwierających wrota kosmosu. Ponadto "Okno Przeszłości" umożliwi podróż do Chin sprzed dwóch tysiącleci, gdzie ówczesny cesarz brutalnie tłumi wolność myśli i słowa, a także do XI-wiecznej...

Wspólne działanie światła, czasu i grawitacji może zniekształcić dostępne ludzkim zmysłom postrzeganie wszechświata. W odcinku pojawia się naukowiec William Herschel, który spaceruje z synem i snuje niezwykłe opowieści. Pojawia się także sylwetka człowieka, który stwierdził, że w kosmosie istnieją czarne dziury. Gospodarz Neil deGrasse Tyson odsłania co nieco ze swojej przeszłości i przyjaźni z Carlem Saganem.

Neil patrzy na samego siebie jak na ogromne zbiorowisko budujących go atomów. Na pokładzie Statku Wyobraźni udaje się do centrum kropli rosy i pokazuje rozwijające się w niej egzotyczne formy życia. Następnie, już na powierzchni, Neil szykuje się w podróż do sieci neuronowej w ludzki mózgu. Jego droga wiedzie od pojedynczej cząsteczki, przez zapach bzu, po mechanizm pamięci. Później między innymi wnika w głąb Ziemi i odkrywa tajemniczą cząsteczkę neutrino.

W tym odcinku Neil porusza kwestię prawdziwego wieku Ziemi. Tłumaczy, na jakiej podstawie ludzie potrafią w miarę dokładnie określić, ile ma lat. Sięga przy tym do historii pewnego chłopca z Iowa, który poznał niezawodny, ale bardzo żmudny sposób na policzenie lat planety. Odkrył przy tym zbrodnię, a tym samym ciemną stronę nauki. Cała opowieść kończy się stwierdzeniem, że pojedynczy człowiek może zmienić świat z korzyścią dla innych bez uciekania się do przemocy.

Gromada gwiazd o nazwie Plejady odegrała niemałą rolę w historii ludzkości, kształtując m.in. kulturę wielu ludów zamieszkujących różne kontynenty. Przez starożytnych Greków zostały uznane za Oriona ścigającego siedem sióstr. Bohaterkami odcinka są także kobiety, które na początku XX wieku zdobyły sławę w dziedzinie astronomii. Wiąże się z nimi historia brytyjskiej piękności, która zakwestionowała opinię autorytetu i udowodniła, z czego składają się gwiazdy. Ponadto Neil odwiedza toskańską winnicę, gdzie obserwuje, jak światło słoneczne zmienia się w księżycowe.

Odcinek jest poświęcony osobie, której geniusz podziwiał sam Albert Einstein. Michael Faraday - dziecko, po którym nikt nie spodziewał się żadnych osiągnięć - przełamał bariery klasowe i stał się znanym, poważanym naukowcem. Wynalazca silnika i generatora i odkrywca wielu praw z zakresu elektryczności przyczynił się między innymi do wprowadzenia przedmiotów ścisłych do angielskich szkół.

Neil deGrasse Tyson próbuje odczytać biografię Ziemi zapisaną w atomach budujących oceany, kontynenty i wszystkie żyjące stworzenia. Jego Statek Wyobraźni zmierza do ery karbonu, kiedy planetę zamieszkiwały m.in. wielkie muchy o rozpiętości skrzydeł sięgającej pół metra. Wtedy to warunki na Ziemi zaczęły umożliwiać życie człowiekowi, który pojawił się setki milionów lat później. Następnie astrofizyk odwiedza mężczyznę, który rozwiązał jedną z głównych tajemnic geologii. Na koniec eksploruje największy podwodny łańcuch górski i poznaje istoty, które nawet nie wiedzą o istnieniu słońca.

Neil próbuje odpowiedzieć na pytanie, czy w kosmosie żyją istoty niepodlegające przemijaniu. Odwiedza dawną Mezopotamię i przygląda się bohaterom tamtejszej mitologii. To z miasta Uruk pochodzi legendarny król Gilgamesz, który ponoć miał poszukiwać nieśmiertelności. Następnie astrofizyk przywołuje zdarzenie z początku XX wieku, kiedy w pewnej egipskiej wsi spadł meteoryt. Zawierał on przesłanie, które udało się odczytać dopiero po 70 latach. Następnie zostaje pokazany materiał filmowy z 1946 roku, na którym zarejestrowano pierwszą świadomą próbę komunikacji z istotami pozaziemskimi. Na koniec prawdopodobieństwo występowania różnych form życia...

Ostatni idealny dzień na Wenus. Już wkrótce efekt cieplarniany sprawi, że woda w oceanie zacznie wrzeć, a niebo nabierze żółtego koloru. Po powrocie na Ziemię Neil przybliża sylwetkę Davida Keelinga, który w 1958 r. odkrył, że planeta oddycha, a jeden oddech zabiera jej cały rok. W Drew Point na Alasce astrofizyk tłumaczy różnicę między warunkami pogodowymi a klimatem. Przybliża też zaskakująco długą historię obserwacji globalnego ocieplenia. Podróż w czasie zahacza o wystawę w Paryżu w 1878 r., kiedy Augustin Mouchot wykorzystał promienie słoneczne jako źródło energii dla maszyn drukarskich i lodziarek. "Statek Wyobraźni" zatrzymuje się także...

W ostatnim odcinku astrofizyk Neil deGrasse Tyson prezentuje galerię mało znanych postaci, które przyczyniły się do rozwiązania kluczowych zagadek dotyczących kosmosu. Wśród nich są Martin Behaim, konstruktor pierwszego globusa, i Fritz Zwicky - prekursor teorii supernowych. W tym gronie znalazła się także Vera Rubin, kobieta astronom, która przyglądała się zasięgowi i budowie galaktyk..

Statek Wyobraźni, nieskrępowany zwykłymi ograniczeniami prędkości i rozmiaru, wiedziony muzyką kosmicznej harmonii, może zabrać nas w dowolne miejsce w czasoprzestrzeni. Odpoczywał bezczynnie przez ponad trzy dekady, a mimo to nikt go nie prześcignął. Jego globalne dziedzictwo wciąż tętni życiem. Nadszedł czas, by ponownie wyruszyć w rejs ku gwiazdom.

Życie to nieustanna przemiana. Sztuczna selekcja przekształciła wilka w owczarka i wszystkie inne rasy psów, które dziś tak uwielbiamy. Z kolei dobór naturalny na przestrzeni eonów wyrzeźbił z mikroskopijnej plamki pigmentu niezwykle złożone ludzkie oko.

Były czasy, i to wcale nie tak dawno, gdy zjawiska naturalne postrzegano wyłącznie jako przejawy boskiego gniewu. Zobaczymy moment, w którym wszystko się zmieniło, ale najpierw… Statek Wyobraźni odwiedzi mroczne, lodowate pustkowia Obłoku Oorta, gdzie dryfuje bilion komet. Nasz statek zabierze nas na mrożący krew w żyłach pościg za pojedynczą kometą, zmierzającą w trwające milion lat nurkowanie ku Słońcu.

Opowieść o tym, jak światło, czas i grawitacja wspólnie zniekształcają nasze postrzeganie wszechświata. Podsłuchujemy rozmowy podczas spacerów po plaży w 1809 roku. William Herschel, który pośród wielu odkryć doszedł do wniosku, że teleskopy to machiny czasu, opowiada bajki na dobranoc swojemu synowi Johnowi — a ten po latach sam dokona przełomowych odkryć. W pobliżu czai się nieznajomy. Wszyscy trzej stają się częścią iluzorycznej rzeczywistości i sztuczek, jakie światło płata czasowi i grawitacji.

Klucze do zrozumienia kosmosu leżały na wyciągnięcie ręki od zawsze. Wiele z nich kryje w sobie samo światło, ale nie zdawaliśmy sobie z tego sprawy, dopóki nie poznaliśmy podstawowych praw nauki.

Nauka zarzuca swój Płaszcz Widzialności na wszystko — łącznie z samym Neilem, by ukazać go jako człowieka zbudowanego z atomów. Statek Wyobraźni zabiera nas w niezwykłą podróż na dno kropli rosy, by odkryć tamtejsze egzotyczne formy życia i toczące się bezwzględne walki. Wracamy na powierzchnię, aby przyjrzeć się genialnym strategiom, za pomocą których życie przekazuje swoje pradawne przesłanie w przyszłość.

Mało znana, lecz bohaterska historia pewnego faceta z Iowa, której nie da się opowiedzieć bez cofnięcia się w czasie na długo przed narodzinami Ziemi — aż do powstania pierwiastków w sercach gwiazd. Burzliwa młodość naszej planety skutecznie zatarła wszelkie ślady jej początków. W jaki sposób zdołaliśmy poznać jej prawdziwy wiek?

Gromada Plejad staje się punktem wyjścia do zbadania serii paradoksów i epokowych odkryć ludzkości. To nieopowiedziana dotąd historia współczesnych „sióstr Słońca” — działających na początku XX wieku na Harvardzie astronomkach, prowadzonych przez dwie niesłyszące kobiety, które skatalogowały gwiazdy. To także opowieść o młodej Brytyjce, która połączyła z nimi siły, sprzeciwiła się największemu ówczesnemu autorytetowi i wyjaśniła światu, z czego naprawdę zbudowane są gwiazdy.

Przeszłość to zupełnie inna planeta — a właściwie wiele różnych planet. Przywrócimy kilka z nich do życia i polecimy Statkiem Wyobraźni, by ujrzeć Ziemię za ćwierć miliarda lat. Dołącz do podróży przez czas i przestrzeń, by zrozumieć, jak autobiografia Ziemi zapisała się w jej atomach, oceanach, kontynentach i wszystkich żywych istotach.

Nasz świat zaawansowanych technologii i błyskawicznej komunikacji elektronicznej — zarówno między nami, jak i z naszymi sondami na obrzeżach Układu Słonecznego — przestaje być tajemnicą dzięki inspirującej historii człowieka, którego geniusz podziwiał sam Albert Einstein. Michael Faraday, dorastający w XIX-wiecznej biedzie chłopiec, po którym nikt się wiele nie spodziewał, stał się wynalazcą silnika i prądnicy. Choć przez całe życie pozostał głęboko wierzącym fundamentalistą, zbudował pomost do świata smartfonów, tabletów i wielu innych technologii.

Samo życie przesyła własne wiadomości przez miliardy lat. Mamy to zapisane w sobie, w naszym DNA. Ale czy uda nam się przetrwać zniszczenia wywołane przez naszą globalną cywilizację? Neil dzieli się pełną nadziei wizją naszej przyszłości, jeśli tylko weźmiemy sobie naukową wiedzę do serca.

Nasza podróż zaczyna się od wyprawy w inny świat i czas: na idylliczną plażę podczas ostatniego idealnego dnia na Wenus, tuż przed tym, jak niekontrolowany efekt cieplarniany sieje spustoszenie, doprowadza oceany do wrzenia i zmienia niebo w chorobliwie żółtą zawiesinę. Następnie śledzimy zaskakująco długą historię naszej świadomości na temat globalnego ocieplenia i alternatywnych źródeł energii, wykorzystując Statek Wyobraźni, by odwiedzić kluczowe momenty w dziejach.

Wiemy dziś o wszechświecie mniej, niż wykształceni Europejczycy wiedzieli o świecie przed odkryciem Ameryki. Te wszystkie miliardy galaktyk, gwiazd, planet i księżyców stanowią zaledwie skromne 4 procent tego, co naprawdę tam na nas czeka. Świadomość ta rodzi pokorę, która odróżnia naukę od innych dziedzin ludzkiej działalności. Nauka wręcz rozkoszuje się faktem, że czekają na nas jeszcze większe tajemnice — takie jak ciemna energia.

Widzowie zostają zaproszeni na trwającą miliardy lat przygodę śladami ewolucji życia i świadomości. Zobacz laboratorium sprzed 100 000 lat i poznaj historię zmiany stylu życia, która radykalnie odmieniła ludzką egzystencję, a także losy heretyka, który odnalazł Boga w księdze natury, otwierając nam drogę do gwiazd.

W kosmosie nie ma ucieczki przed zmianami. W życiu Słońca nadejdzie moment, w którym Ziemia przestanie być dla nas domem. Poznaj historię naszych przodków, którzy stawili czoła podobnemu wyzwaniu, oraz dalekosiężną wizję naszej przyszłości na innych światach.

Odkryj nową wizję narodzin życia na dnie krwistoczerwonego morza pierwotnej Ziemi i poznaj historię Victora Goldschmidta — człowieka, który odnalazł pierwsze wskazówki dotyczące początków życia w zielonym minerale zwanym oliwinem. Szukając źródeł życia, ryzykował własnym, igrając z nazistowskimi prześladowcami.

W pierwszej połowie XX wieku pionierski genetyk Nikołaj Wawiłow przemierzył pięć kontynentów, aby zgromadzić skarbiec nasion z całego świata. Marzył, że nauka stanie się sposobem na wyeliminowanie głodu, a odmowa pójścia na kompromis z prawdą naukową kosztowała go życie. Zobacz heroizm jego współpracowników i jego bezpośredni wpływ na nasze obecne życie w jednej z najbardziej poruszających historii w dziejach nauki.

Wyrusz w odkrywczą podróż śladami ewolucji świadomości z przystankami w starożytnej Grecji i wizytą u największej formy życia na Ziemi. Ta wyprawa przenosi nas w przejmujące marzenie porzuconego sieroty, który utorował drogę naszemu zrozumieniu architektury myśli i przedstawił wizję galaktycznej sieci myśli.

Dziecko leży na dywanie w kamienicy, marząc o międzygwiezdnych przygodach. U zarania ery kosmicznej kariera młodego Carla Sagana wykuwa się w starciu jego mentorów: dwóch tytanów nauki, astronoma Gerarda Kuipera i chemika Harolda Ureya. Sagan realizuje swoje dziecięce marzenia, rozwijając ich badania i uświadamiając ich wagę całemu światu.

Ukryta podziemna sieć — efekt współpracy czterech królestw życia — wychodzi na jaw. Poznaj prawdziwą historię pierwszego kontaktu między ludźmi a istotami, które porozumiewają się językiem symbolicznym i utrzymują demokrację przedstawicielską od dziesiątek milionów lat.

Tajemnicza, nieopowiedziana dotąd historia ożywa na ekranie: walcząc o przetrwanie w okopach I wojny światowej, pewien naukowiec wymyśla sposób na dotarcie na Księżyc. Pisze list zaadresowany do czytelników oddalonych o 50 lat w przyszłość, co ostatecznie umożliwia powodzenie misji Apollo. Prześledź 20-letnią odyseję zrobotyzowanego odkrywcy, który otrzymał rozkaz samozniszczenia na obcym świecie.

W sprzecznym z intuicją świecie mechaniki kwantowej światło może być dwoma wykluczającymi się rzeczami naraz (falą i cząstką), a niewidoczny obserwator w jakiś sposób — nikt nie wie jak — potrafi wpłynąć na naturę rzeczywistości. Poznaj Thomasa Younga, człowieka, który natknął się na tę wyrwę w rzeczywistości, dając początek trwającej do dziś rewolucji technologicznej.

Dwa atomy (węgla i uranu) z różnych zakątków wszechświata spotykają się na małej planecie. Przekonaj się, jak śmiercionośny sojusz nauki i państwa odmienił losy świata, i poznaj porywającą, przestrzegającą historię tych, którzy przyzwyczaili się do życia w cieniu śmiertelnego zagrożenia, aż w końcu pochłonęło ono ich wszystkich… z wyjątkiem jednego.

Od narodzin diabła w starożytnej Persji, gdzie ukochany pies domowy zamienia się w rozjuszoną bestię, po przejmującą opowieść o świętości wśród makaków — dołącz do wyprawy badającej ludzki potencjał do zmian. Jeden z największych potworów w historii przechodzi przemianę w jedną z jej najjaśniejszych postaci.

W jakim świecie przyjdzie dorastać dziecku urodzonemu w 2020 roku? Kiedy zaczął się nasz zjazd ku ogólnoświatowej katastrofie ekologicznej? Zobacz potencjalny świat czekający dwudziestoletnią dziewczynę urodzoną w 2020 roku: świat spowity mrokiem przez naszą odmowę stawienia czoła prawdziwym i narastającym wyzwaniom, który wciąż jednak niesie przesłanie nadziei.

Młodzi Carl Sagan i Neil deGrasse Tyson po raz pierwszy odkryli w sobie pasję do nauki podczas dawnych Wystaw Światowych w Nowym Jorku. Odwiedź olśniewające pawilony nowojorskiej Wystawy Światowej z 2039 roku, gdzie problemy uznawane dziś za nierozwiązywalne mogły znaleźć rozwiązanie dzięki zaangażowaniu społecznemu i wyobraźni naukowej. Podróż dziecka zatacza pełne koło, ukazując przyszłość pełną wspaniałych możliwości.