The Challenge: ETA

ETA narodziła się za dyktatury Franco jako baskijski ruch walczący o wolność. Jednak Franco umiera, w Hiszpanii nastaje demokracja, a ETA nadal zabija. Zaczynamy w 1968 roku od ich pierwszego morderstwa – funkcjonariusza Guardia Civil, który zatrzymuje terrorystów jadących po materiały wybuchowe. Wkrótce dochodzi do kolejnych zbrodni, aż po zamach na premiera rządu Franco.

Po śmierci Franco więźniowie polityczni wychodzą na wolność. Wielu terrorystów z ETA opuszcza więzienia i wraca na drogę zbrodni. Jednym z najkrwawszych jest Jesús María Zabarte, „Rzeźnik z Mondragón”. Śledzimy jego przestępczą karierę w czasie, gdy ETA rozpoczyna otwartą wojnę z państwem – morduje przedsiębiorców, polityków i wojskowych, siejąc terror także wśród ludności cywilnej.

Eskalacja działań ETA osiąga niespotykany dotąd poziom: samochody pułapki zabijają dziesiątki osób, zwłaszcza funkcjonariuszy Guardia Civil. Ich celem jest zmuszenie rządu do uznania niepodległości Euskadi. W tym celu usuną każdego, kto stanie im na drodze, w tym własnych, niepokornych członków. Państwo odpowiada jednak operacjami, które zapędzają ETA w kozi róg – jedną z nich z pomocą CIA.

Władze zgadzają się na negocjacje z ETA, choć jej przywódcy wcale nie zamierzają się poddać i wciąż pojawiają się nowe ofiary. Szczególnie w 1992 roku, będącym wielką wizytówką Hiszpanii za sprawą Wystawy Światowej w Sewilli i Igrzysk Olimpijskich w Barcelonie. W tym krytycznym momencie państwo i Guardia Civil odnoszą ogromne zwycięstwo, rozbijając ścisłe dowództwo ETA.

Nowe przywództwo ETA jest jeszcze bardziej bezwzględne niż poprzednie. Jedną z ich kluczowych decyzji jest próba zamachu na kandydata na premiera. Dochodzi do porwań i morderstw polityków, osób publicznych oraz funkcjonariuszy Guardia Civil. W tym okresie porwanie młodego, nieznanego wcześniej baskijskiego radnego stanie się początkiem końca ETA.

Morderstwo Miguela Ángela Blanco zwraca społeczeństwo przeciwko ETA. Państwo kontratakuje, delegalizując jej skrzydło polityczne i dbając o to, by wyroki były zgodne ze stanowiskiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu. Mózg ostatnich operacji ETA, Kantauri, wpada w ręce Guardia Civil podczas najważniejszego uderzenia w organizację od czasu rozbicia jej ścisłego dowództwa.

ETA znów jest przyparta do muru, ale zachowuje się jak ranne, niebezpieczne zwierzę i próbuje wysadzić w powietrze centrum finansowe Madrytu. Jednak to akcja terrorystyczna niemająca z nią nic wspólnego przypieczętowuje jej los – najkrwawszy zamach w historii Europy: 11 marca 2004 roku 193 osoby giną w serii dżihadystycznych ataków, które wstrząsają Madrytem i szokują świat.

To już koniec ETA. Mimo to próbują ponownie wywrzeć presję na władze, które znów zasiadają do rozmów z ich przedstawicielami. Los organizacji jest jednak przesądzony. Lider grupy, Txeroki, wpada w ręce służb, podczas gdy w Hiszpanii i Francji dochodzi do ostatnich morderstw. Wreszcie, 5 września 2010 roku, ETA publikuje w BBC oświadczenie o zakończeniu walki zbrojnej. Wojna dobiegła końca. Reszta jest milczeniem.