Granica

Granica – słowacki film dokumentalny z 2009 roku w reżyserii Jaroslava Vojtka opowiadający o zakarpackiej wsi Slemence (Szelmenc) i losie jej mieszkańców.

Slemence (Szelmenc) to niewielka wioska położona 16,5 km na południowy zachód od Użhorodu, a zamieszkała niemal w całości przez ludność narodowości węgierskiej. Latem 1946 roku przez środek wsi przeprowadzono linię graniczną między Czechosłowacją a Związkiem Radzieckim, dzieląc ją na Wielkie (dziś należące do Słowacji) i Małe Slemence (dziś należące do Ukrainy). Strzeżone przez wojsko zasieki na długie dziesięciolecia rozdzieliły slemeneckie rodziny. Odwiedzenie bliskich z drugiej strony szlabanu wymagało uzyskania kosztownej wizy i podróży przez odległe przejście graniczne. Wśród bohaterów filmu jest m.in. Rebeka Kuik, która w momencie wytyczania granicy przebywała, ze względu na wyjazd rodziców, w domu dziadków. Dom rodziców znalazł się po stronie radzieckiej, podczas gdy dom dziadków po czechosłowackiej; odtąd widywała swą matkę i ojca tylko przez szlaban.

W latach 90. mieszkańcy zaczęli dążyć do – przynajmniej częściowego – otwarcia granicy. Symbolem tych dążeń było ustawienie jesienią 2003 roku po obu stronach granicy symbolicznych połówek bram seklerskich z napisami: „Z jednych Slemenców stały się dwa, niech stwórca je zjednoczy” oraz „Niech będzie, jak było”. Wreszcie 23 grudnia 2005 roku, po interwencjach międzynarodowych (m.in. amerykańskich), otwarto między Wielkimi i Małymi Slemencami pieszo-rowerowe przejście graniczne, co dla wielu mieszkańców było pierwszą okazją odwiedzin drugiej części rodzinnej wsi. Dwa lata później Słowacja weszła do strefy Schengen.

Z artykułu w Wikipedii (licencja CC BY-SA 4.0)